کتاب تاریخچه زمان,اثر ویلیام استیون هاوکینگ جز معدود کتب علمی میباشد که در عین سادگی و کوتاهی,فراگیر میباشد.

دکتر هاوکینگ از ریاضی-فیزیکدانان برجسته معاصر و صاحب کرسی استاد لوکاسیان ریاضی دانشگاه کمبریج (جایگاهی که ابتدا متعلق به ایزاک نیوتن بود وبعد به دیراک رسید)است.وی به علت ابتلا به بیماریALSمعلول شد وبعد به خاطر یک عمل جراحی توانایی گفتاری خود را ازدست داد.او اکنون از نوعی نرم افزار برای ارتباط با دیگران استفاده میکند.

کتاب تاریخچه زمان به گونه ای نوشته شده که افرادی هم که دانش کمی از فیزیک دارند میتوانند از آن بهره جویند. نویسنده با بیان عقاید فیزیکی ونجومی گذشتگان وطرح مسایل اساسی علم کار را آغاز میکندو بعد با توضیح در مورد وقایع هستی وعقاید فیزیک نوین ادامه میدهد.وی با توضیح زیر بناهای فیزیک جدید,یعنی کوانتوم و نسبیت و با شرح مواردی همچون اصل عدم قطعیت,سیاهچاله ها,نظریه اتحاد بزرگGUTو...وهمچنین گردش در حوزه های مختلف فیزیک مثل اخترفیزیک,ذرات بنیادی و...سعی دارد تا نگاه علم به هستی را شرح دهد.علاوه برآن نشان داده شده یک نظریه چگونه شکل میگیرد,آزمایش میشود وردمیشود یا قانون میشود.اما همواره نویسنده گوشزد میکند "که این مجموعه شگفت آور از معادلات، مدلی ذهنی است که تنها در ذهن بشر وجود دارد."

همچنین دنباله این کتاب با عنوان" جهان در پوست گردو "منتشر شده است.

این کتاب ترجمه دو کتاب در یک جلد میباشد.یکی کتاب"حیات چیست؟"اروین شرودینگر- فیزیکدان نامی قرن بیستم ,برنده جایزه نوبل فیزیک 1933و یکی از بنیانگذاران فیزک کوانتوم- که از سخنرانی سال 1943 اودر کالج تثلیث ایرلند گرفته شده و دیگرکتابی با همین نام که به مناسبت 50 ساله شدن کتاب اول "حیات چیست؟"در سال 1996منتشر شد.

در کتاب اول شرودینگر سعی میکند تا رابطه مسائل زیست شناسی مثل وراثت,جهش,تکامل انسان و... را با فیزیک تشریح کند.در واقع باید گفت این کتاب نگاه یک فیزیکدان به زیست شناسی است.

در کتاب دوم که شامل سخنرانیهای مستقلی درهمین باب میباشد,اظهارنظرهای دانشمندانی چون مایکل مورفی(زیست شیمیدان),مانفرد آیگن(بیوفیزیکدان),راجربنروز(فیزیکوریاضیدان,دوست وهمکار استیون هاوکینگ) وچند دانشمند دیگر با تخصصهایی ازجمله ترمودینامیک,دیرین شناسی,زیست شناسی و...در مورد دیدگاه شرودینگر و همچنین در باره مسأله حیات آمده است که البته مدام به کتاب اول شرودینگر ارجاع داده میشود.

در آخر این کتاب خاطراتی از روث براونیتزر(دختر شرودینگر)آمده که این نیز جالب توجه و خواندنیست.

این کتاب به گونه ای با تاریخ علم ,زیست شناسی ,فیزیک زیستی و خود فیزیک ارتباط دارد و برای فهم درست آن به کمی دانش در این زمینه ها نیاز میباشد.

لازم به ذکر است که این فقط گزارشی کوتاه از کتاب است.در واقع خلاصه کتابی در این سطح خود به نوشتن یک کتاب کوچک آن هم توسط نویسنده ای با دانشی بیشتر از این نیاز دارد.

با وجود آنکه حدود سه پنجم کره ی خاکی را آب پوشانده ، اطلاعات انسان از این دنیای اسرار آمیز اندک و پراکنده است . به طوری که میگویند علم انسان درباره ی فضا بیش از علم او درباره ی دریا ها و اقیانوس هاست . ظرف پنجاه سال اخیر با گسترش استفاده ی انسان از دریاهای علم ٬ به مرور نیاز شناخت هرچه بیشتر این دنیای تاریک و عمیق و اجزای تشکیل دهنده ی آن آشکار شد.

آنچه انسان از کوسه ها می داند نتیجه ی تحقیقات پنجاه سال پیش و به خصوص سه دهه ی اخیر است و جا دارد  اگر بگوییم علی رغم آشنایی چندین هزار ساله انسان و کوسه ٬ علم کوسه شناسی ٬ کودکی نوپاست و هیجان درک و مطالعه ی آن در انتظار نسل آینده ی زیست شناسان است.

اگر این کتاب علاقه و انگیزه ای جهت ادامه ی مطالعات ٬ به ویژه در نسل جوان این مرز و بوم ایجاد نماید هدف از نگارش این کتاب بر آورد خواهد شد.

برگرفته از نوشته ی:اسماعیل کهرم